Wakacje składkowe pozwalają przedsiębiorcy raz w roku nie zapłacić własnych składek społecznych za jeden wybrany miesiąc. Przy pełnym minimalnym ZUS to 1 926,76 zł, przy preferencyjnym — 456,18 zł. To jednak nie jest miesiąc bez ZUS: składka zdrowotna zostaje, a zwolnienie nie obejmuje pracowników.
Czym są wakacje składkowe
To dobrowolne zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku opłacenia własnych składek za jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Rozwiązanie działa od końca 2024 roku, a jego podstawą są art. 17a i 17b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zwolnienie obejmuje składki na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe, a także — jeśli przedsiębiorca je opłaca — dobrowolną składkę chorobową oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Istotny jest mechanizm finansowania: składki objęte ulgą pokrywa budżet państwa. Dzięki temu miesiąc wakacji pozostaje uwzględniony w systemie ubezpieczeń, a firma działa normalnie — można sprzedawać, wystawiać faktury i przyjmować zlecenia.
Kto może skorzystać — sześć warunków
O zwolnienie może ubiegać się osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG oraz komornik sądowy. Prawo mają też wspólnicy spółki cywilnej — jako osoby fizyczne wpisane do CEIDG i płatnicy własnych składek, przy czym wniosek składają ze swojego konta płatnika, nie z konta spółki. Ulga nie przysługuje natomiast spółce z o.o., jawnej ani komandytowej.
| Warunek | Co oznacza w praktyce |
|---|---|
| Liczba ubezpieczonych | W miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku maksymalnie 10 zgłoszonych ubezpieczonych, razem z przedsiębiorcą |
| Podleganie ubezpieczeniom | Co najmniej jeden dzień tego miesiąca z ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym i wypadkowym z działalności |
| Limit przychodów | W co najmniej jednym z dwóch poprzednich lat przychód nie wyższy niż równowartość 2 mln euro (brak przychodu też spełnia warunek) |
| Były pracodawca | Brak wykonywania dla byłego pracodawcy czynności odpowiadających wcześniejszej pracy na etacie |
| Pomoc de minimis | Wystarczający pozostały limit pomocy de minimis |
| Termin wniosku | RWS złożony dokładnie w miesiącu poprzedzającym miesiąc objęty zwolnieniem |
Przy limicie dziesięciu osób ZUS liczy tych, którzy podlegali ubezpieczeniom choćby przez jeden dzień badanego miesiąca — przedsiębiorcę, pracowników, większość zleceniobiorców i osoby współpracujące. Nie wlicza się uczniów i studentów do 26. roku życia na zleceniu, którzy z tego tytułu nie podlegają ubezpieczeniom, ani osób przebywających cały miesiąc na urlopie wychowawczym, bezpłatnym albo pobierających zasiłek macierzyński. Definicję samego statusu małej firmy omawiałem osobno w tekście o tym, kim jest mały przedsiębiorca.
Ile realnie zaoszczędzisz
W 2026 roku minimalna podstawa wymiaru standardowych składek społecznych wynosi 5 652 zł, czyli 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9 420 zł. Przy standardowej stopie składki wypadkowej 1,67 procent daje to konkretne kwoty.
| Sposób opłacania składek | Oszczędność za miesiąc |
|---|---|
| Pełny minimalny ZUS z chorobowym | 1 926,76 zł |
| Pełny minimalny ZUS bez chorobowego | 1 788,29 zł |
| Preferencyjny ZUS z chorobowym | 456,18 zł |
| Preferencyjny ZUS bez chorobowego | 420,86 zł |
| Mały ZUS Plus | zależnie od indywidualnej podstawy |
Przy preferencyjnym ZUS minimalna podstawa wynosi w 2026 roku 1 441,80 zł, czyli 30 procent minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł — stąd wyraźnie niższa kwota zwolnienia. Widać z tego prostą zależność: im wyższa podstawa, tym więcej daje ulga, bo ZUS finansuje składki liczone od najniższej podstawy obowiązującej konkretnego przedsiębiorcę.
Czego zwolnienie nie obejmuje
To najczęstsze źródło rozczarowania, więc warto powiedzieć wprost: wakacje składkowe nie obejmują składki zdrowotnej. Miesiąc objęty ulgą nie jest miesiącem bez ZUS — zdrowotną trzeba opłacić w pełnej wysokości, według zasad właściwych dla wybranej formy opodatkowania.
Trzy rzeczy poza zakresem ulgi
Składka zdrowotna — płatna normalnie, bez obniżki.
Składki za pracowników i zleceniobiorców — zwolnienie dotyczy wyłącznie własnych składek przedsiębiorcy.
Obowiązki rozliczeniowe — dokumenty za miesiąc wakacji nadal trzeba złożyć w terminie.
Nie znika też obowiązek prowadzenia dokumentacji ani terminowego przekazywania deklaracji. Ulga zdejmuje ciężar finansowy z jednego miesiąca, nie zwalnia z administracji. Jeśli firma ma już zaległości w ZUS, wakacje składkowe ich nie umorzą — na to jest osobna ścieżka, którą opisywałem w tekście o tym, jak rozłożyć zaległe składki na raty.
Ulga na start, preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus
Z wakacji składkowych można korzystać zarówno przy standardowych składkach, jak i przy preferencyjnym ZUS oraz Małym ZUS Plus. Kwota zwolnienia jest wtedy inna, bo ZUS finansuje składki od najniższej podstawy właściwej dla danego przedsiębiorcy — przy Małym ZUS Plus wyliczonej indywidualnie z dochodu za poprzedni rok.
Inaczej wygląda sytuacja przy uldze na start. Przedsiębiorca korzystający wyłącznie z niej nie opłaca składek społecznych, a jednym z warunków wakacji jest wcześniejsze podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z działalności. W okresie samej ulgi na start nie ma więc składek społecznych, od których zwolnienie mogłoby przysługiwać. Dopiero po jej zakończeniu i przejściu na preferencyjny ZUS pojawia się taka możliwość.
Kiedy złożyć wniosek RWS
Termin jest sztywny i nieprzesuwalny: wniosek RWS składa się dokładnie w miesiącu poprzedzającym miesiąc, który ma zostać objęty zwolnieniem. Nie da się złożyć go z większym wyprzedzeniem ani wstecz — spóźnienie o jeden dzień oznacza konieczność wybrania kolejnego miesiąca.
Jak liczyć terminy w praktyce
Przedsiębiorca, który chce mieć wolny wrzesień, składa RWS w sierpniu. ZUS sprawdza wtedy stan ubezpieczonych za lipiec — miesiąc poprzedzający miesiąc złożenia wniosku. W lipcu przedsiębiorca musi też podlegać ubezpieczeniom społecznym z działalności przynajmniej przez jeden dzień. Trzy różne miesiące w jednej procedurze — stąd najwięcej pomyłek.
Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie, przez PUE albo eZUS. Szczegółową instrukcję wypełniania formularza, z polami do uzupełnienia i najczęstszymi przyczynami odmowy, opisuję osobno w poradniku o wniosku RWS krok po kroku.
Który miesiąc wybrać
Skoro ulga przysługuje raz w roku, wybór miesiąca ma realne znaczenie. Najczęściej wybiera się grudzień — wnioski składane w listopadzie tworzą wtedy sezonowy szczyt. Logika jest prosta: koniec roku to zwykle wyższe koszty i moment, w którym przydaje się gotówka.
To nie zawsze najlepszy wybór. Warto raczej wskazać miesiąc o najsłabszych przychodach albo taki, w którym firma ponosi jednorazowy duży wydatek — zakup sprzętu, opłatę roczną, wpłatę na towar przed sezonem. Przy działalności sezonowej sensowny bywa miesiąc martwy: dla usług budowlanych luty, dla gastronomii nadmorskiej listopad. Zwolnienie ma tę samą wartość niezależnie od terminu, więc liczy się wyłącznie to, kiedy najbardziej brakuje pieniędzy w kasie.
Jest jeszcze jeden argument za wcześniejszym terminem, o którym rzadko się mówi. Wniosek złożony w grudniu dotyczy już stycznia kolejnego roku, a więc konsumuje limit następnego roku kalendarzowego, nie bieżącego. Kto zostawia decyzję na sam koniec grudnia, w praktyce rezygnuje z ulgi za rok, który właśnie się kończy — i to nieodwracalnie, bo terminu nie da się przywrócić.
Co z emeryturą i zasiłkami
Tu jest dobra wiadomość: ponieważ składki za miesiąc wakacji finansuje budżet państwa, okres ten pozostaje uwzględniony w systemie ubezpieczeń społecznych. Przedsiębiorca nie wypada z ubezpieczenia i nie powstaje przerwa w stażu.
Warto jednak pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, składki finansowane są od najniższej podstawy właściwej dla danego przedsiębiorcy — kto dobrowolnie opłaca składki od wyższej podstawy, za ten miesiąc będzie miał zapisaną niższą kwotę. Po drugie, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe pozostaje zachowane, jeśli przedsiębiorca je opłacał, więc ulga nie przerywa ciągłości potrzebnej do zasiłku. Przy planowaniu dłuższej nieobecności — na przykład przed spodziewanym zwolnieniem lekarskim — lepiej jednak sprawdzić własną sytuację w ZUS, bo szczegóły zależą od historii ubezpieczenia.
Najczęstsze pytania
Ile wynoszą wakacje składkowe w 2026 roku?
Przy pełnym minimalnym ZUS z chorobowym to 1 926,76 zł za miesiąc, a bez chorobowego 1 788,29 zł. Przy preferencyjnym ZUS odpowiednio 456,18 zł i 420,86 zł. Przy Małym ZUS Plus kwota zależy od indywidualnej podstawy wyliczonej z dochodu za poprzedni rok.
Czy w miesiącu wakacji trzeba płacić składkę zdrowotną?
Tak. Zwolnienie obejmuje wyłącznie składki społeczne — emerytalną, rentowe, wypadkową oraz, jeśli są opłacane, chorobową, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Składkę zdrowotną opłaca się normalnie, według zasad właściwych dla wybranej formy opodatkowania. To nie jest miesiąc całkowicie bez ZUS.
Kiedy złożyć wniosek RWS?
Dokładnie w miesiącu poprzedzającym miesiąc objęty zwolnieniem — chcąc mieć wolny wrzesień, wniosek składa się w sierpniu. Terminu nie da się przesunąć ani złożyć wniosku z większym wyprzedzeniem. Wniosek przyjmowany jest wyłącznie elektronicznie, przez PUE albo eZUS.
Czy wakacje składkowe obniżą moją emeryturę?
Okres zwolnienia pozostaje uwzględniony w systemie, bo składki finansuje budżet państwa — nie powstaje przerwa w ubezpieczeniu. Składki są jednak liczone od najniższej podstawy właściwej dla przedsiębiorcy, więc kto opłaca je dobrowolnie od wyższej kwoty, za ten jeden miesiąc będzie miał zapisaną niższą wartość.
Czy przy uldze na start można skorzystać z wakacji?
Nie. Warunkiem jest podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z działalności, a w okresie samej ulgi na start przedsiębiorca nie opłaca składek społecznych. Możliwość pojawia się dopiero po zakończeniu ulgi i przejściu na preferencyjny ZUS albo składki standardowe.
Stan prawny na wrzesień 2026.
